Meermaals 246

15-04-2026

Waarom het vak Mediakunde verplicht moet worden

Ik blijf mij erover verbazen en misschien is dit helemaal niet terecht, maar toch. Als vader van twee (puberende) zonen maak ik het vijf dagen in de week mee. Het wel en wee van school. Het uitstorten van de frequente bagger over slechte leraren, waardeloze roosters en nutteloze lessen neem ik op de koop toe, maar ik voel en denk ook met ze mee.

Die karrevracht aan tussenuren, dubbele afspraken van docenten, waardoor lessen met speels gemak worden geskipt tot bufferweken, uitvaldagen en absentie-uren aan toe, die allemaal een gezamenlijke deler hebben: vrij. Het zal allemaal wel. Maar waar ik vooral wat van vind, is dat ze een essentieel vak helemaal niet gedoceerd krijgen. Niet op het mbo en ook niet op het hbo.

Laat ik het mediakunde noemen.

Ho, maar wacht eens even. Het vak mediakunde bestaat toch wel? Ik slingerde Google aan en stuitte op Het Hooghuis Titus Brandsmalyceum. Dat klinkt als een school uit het Gooi, maar het is een VO-school uit Oss. Daar geven ze mediakunde. Dat houdt in en ik citeer de schoolgids:
‘’Tijdens de lessen mediakunde in klas 1 gaan leerlingen leren werken met de verschillende programma’s die aangeboden worden via het Office 365 pakket dat via school geïnstalleerd wordt. Tijdens de vaklessen maken leerlingen gebruik van de digitale lesmethodes en kunnen ze op deze manier gedifferentieerd (op maat) leren werken.’

Insteek

Euh oké, meer IT-achtig dus en met die laatste zin kun je alle kanten op. Maar niet de richting die ik bedoel en verder kom ik ook niet in mijn zoektocht. Mijn insteek is, hoe werken media en publiciteit als je er zelf mee te maken hebt. En vroeg of laat hebben we dat allemaal.

Onlangs kreeg ik via verkoop van Brugmedia een mail doorgestuurd met een verzoek. ‘Binnenkort hebben we bij onze voetbalvereniging een groot internationaal paas voetbaltoernooi genaamd […]. Nu willen als […] graag een artikel laten plaatsen in de Swollenaer en/of [...] Kan zoiets en waar kunnen we het artikel aanleveren voor plaatsing?’

Nu is dit maar klein bier. Maar ik verbaas mij er wel over hoe weinig mensen weten hoe publiciteit werkt, wat je moet doen als je nieuws hebt, dat je een colofon kunt raadplegen, dat je niet hoeft te betalen voor een artikel en ga zo maar door. En als er eenmaal een interview afspraak is uitgerold, hoe het dan werkt.

Voorgekauwde prak

Als journalist is het verhaal dat je een afspraak maakt, je de insteek bepaalt en je je goed voorbereidt. Soms wil de geïnterviewde van tevoren de vragen weten. Daar moet je als interviewer niet te moeilijk over doen, maar je moet ook niet alle vragen letterlijk aanreiken. Dan wordt het vraaggesprek voorgekauwde prak zonder enige vorm van sjeu.

En heeft het interview plaatsgevonden, wat spreek je af over het vooraf lezen, iets dat geen verplichting is? Dat kan twee kanten opwerken. Soms bij een best wel ingewikkeld onderwerp, waarbij ik ook baat heb bij dat het correct gepubliceerd wordt. Dan bied ik het zelf aan. Andersom gebeurt veel vaker. De bottleneck is dan vaak wat mag je verbeteren en wat niet. Inderdaad, die dekselse feitelijke onjuistheden. Maar wat zijn dat?

Drie valkuilen

Nou een verkeerde naam, een onjuist citaat of iets anders dat niet klopt. Daarover moet je niet moeilijk doen. Hup verbeteren, aanpassen en corrigeren. Alleen zijn er drie valkuilen.

Niet lezen of willen begrijpen wat feitelijke onjuistheden zijn. De kaart trekken van ‘maar wat ik mooier vind is deze tekst of woorden’ en daarna zelf gaan (her)schrijven wat helemaal niet in de lijn past van het interview. En als derde dat geïnterviewden gaan schuiven met alinea’s, waardoor taalbruggetjes, de beoogde volgorde en vooral de samenhang in het artikel verloren gaan.

Ik probeer het te ondervangen met het verschil te duiden tussen feitelijke onjuistheden en tekstsuggesties. ‘Tekstsuggesties zijn welkom, maar het is aan mij om te beoordelen of de tekst er beter van wordt.’

Niet en nooit

Ik snap dat niet iedereen dit proces tot in de finesse beheerst. Maar ik zet toch mijn vraagtekens bij hoe weinig en – nu houd ik het heel algemeen – men weet over hoe media werken. Artikelen zelf herschrijven of aan de haal gaan met het schuiven van alinea’s, hele lappen citaten eruit halen die gezegd zijn, of als er een zin instaat die feitelijk klopt, maar niet bevalt, een rectificatie eisen. Zo werkt het niet en nooit, maar het komt regelmatig voor.

Ieder zijn vak, laat dat duidelijk zijn. Maar media, communicatie en journalistiek; we hebben er allemaal de mond vol van en we hebben er allemaal verstand van en allemaal een mening over. Prima, maar laten we het dan ook in goede banen leiden. Te beginnen op school. Dat is toch geweldig nieuws?