Meermaals 259

15-07-2026

Welk bijzonder woord blijft jou het meeste bij?

Hittefitheid is de mate waarin een individu in staat is zich prettig te voelen en te blijven functioneren bij grote hittekracht. Mooi hè. Net als schrijversfomo. Euh watte? Nou, dat is de angst voor tekstverspilling.

Oh ja, 2026 wordt het ravijnjaar voor gemeenten genoemd. Na 2025 krijgen alle gemeenten minder geld uit hun belangrijkste inkomstenbron: het gemeentefonds van de rijksoverheid. En dat terwijl het nieuwe systeem pas in 2027 wordt ingevoerd. En zo kan ik nog wel even verdan goan.

Krakende wagen

“De taal is het voertuig van de geest, maar ons Nederlands is wel een krakende wagen geworden.” De gebezigde beginzin van taalpurist Driek van Wissen in zijn rubriek ‘Kritiek van Driek’, een populair item van het TROS-programma Binnenlandse Zaken. Ach, wie is er niet groot mee geworden?

Voortbordurend op zijn geest – Van Wissen overleed in 2010 – kijk ik met regelmaat op de website van het Instituut voor de Nederlandse taal. Die taaljongens en -meisjes hebben iedere week de rubriek Woord van de week. Of wat te denken van de Taalbank. Met het woord van de dag.

Scheetreguleringsafspraken

Over mooie en bijzondere woorden gesproken. Ik deel graag opvallende woorden. Dat doe ik met de #woordvandedag of #woordjehoor. Een greep: koffievlag, hulphondhater, verneukeratief, smartphone-handicap, trouwstoetmepper, rouwcafé, vergis-arrestatie, scharrelzorg, sloddervosverweer, fossilitatie, sneuvelbomen, braakbalpluisactiviteiten, scheetreguleringsafspraken, overloopluchthaven, piemelpoli, sjoemelhoning, kloonpolissen, weigersupermarkt, poepluierbelasting, slotfasekoning, greppelganger, wondercomapatiënt, alcoholslagboom, lichtmastbewonderaars, biggenbemiddelingsorganisatie en darteritus.

Dit zijn 30 woorden die ik de laatste X-jaren heb verzameld en gedeeld. Ik ben ze tegengekomen in gerenommeerde kranten, vooraanstaande magazines en alles wat zich daartussen begeeft.
Ik vind ze opvallend, niet-alledaags en het bewaren waard. Het verklaart mijn woordliefde denk ik. En oh ja sorry voor piemelpoli. Een woord dat nu niet meer kan, maar het was 2017 hè.

Zat jeukwoorden

Toch is het gek. Eigenlijk leg ik geen lijstje aan van woorden waarvan ik gruwel, waar ik het liefst overheen lees of waarmee ik niks heb. Terwijl er toch zat jeukwoorden zijn, is het niet? X-goeroe Lambert de Bruin kwam eerder deze maand met: ”Ik vind ‘snoeptomaatje’ een afschuwelijk woord. Ik kan niet goed uitleggen waarom. Hebben jullie ook zo’n woord?”

Een greep uit de reacties: vleesboom, tussenjas, afstylen. good-old – zelfs je naam is mooi - Henk Westbroek kwam met mensenmens en zo ging het maar door. Ik heb er twee. Allereerst tsunami. Volgens mij een regelrechte ramp, die nu te pas en te onpas wordt gebruikt. Een tsunami aan ouderen, regels, toeristen en ga zo maar door. Mensonterend.
En extremis. Het onderstreept meteen rood als ik het tik. Daar ga je al. Wat mij stoort is het veelvuldig gebruik, anders kan ik het eigenlijk niet verklaren. Scoort een ploeg op het WK pak ‘m vier minuten voor tijd de totaal onverdiende gelijkmaker? Hup, dan gebruiken we extremis.

Volledig overbodig

Gaat een cluppie niveautje onderbond onderuit in blessuretijd. Ja hoor, knal er extremis boven en we hebben een vergelijkbare nieuwskop. Maar ook in andere sporten duikt het woord vaker op, totaal niet terecht en volledig overbodig. Want hoe moet ik de nieuwskop ‘Erasmus Volley in extremis voorbij ROWI’ verklaren? Er is toch een puntensysteem in volleyballand?

Extremis is sowieso raar. Als je het door Google of AI haalt, krijg je eerst alleen maar commerciële prietpraat over een Belgisch meubelmerk. Pas dan volgt de definitie. Extremis komt uit het Latijn en betekent in het uiterste geval. De Belgen doen het weer eens beter dan wij en hebben het over ‘in de laatste levensogenblikken.’ Kijk, nou we are talking.

Snoeptomaatje

Laat extremis een zachte dood sterven. Gooi er een Tsunami overheen. Het liefst vandaag nog, maar het mag eigenlijk ieder moment van de dag. Van ’s ochtends belachelijk vroeg tot in extremis bij het einde van de dag. Neem ik ondertussen nog een snoeptomaatje.